ΑΔΕΛΦΟΤΗΤΑ ΠΩΓΩΝΙΑΝΙΤΩΝ
Κοπή πίτας 2009
....

Παλαιόπυργος



  _

Ιστορία

Στην Ήπειρο ο Ελληνισμός εμφανίζεται από το 2100 π.Χ. σύμφωνα με τα αρχαιολογικά ευρήματα. Όπως φαίνεται και από τα ελληνικά κείμενα της Ιλιάδας και της Οδύσσειας του Όμηρου, οι Ηπειρώτες συμμετείχαν σε μεγάλο βαθμό στις υποθέσεις των άλλων ελληνικών φυλών, παρότι ήταν απομακρυσμένοι λόγω της δύσκολης ορεινής περιοχής.

Ωραιόκαστρο




Ωραιόκαστρο


Το χωριό Ωραιόκαστρο είναι χτισμένο κοντά στις πηγές «Γκλάβας» από τις οποίες σχηματίζεται ο ποταμός Γορμός, ένας από τους κυριώτερους παραπόταμους του Καλαμά. Κοντά στο χωριό βρίσκεται ο καταρράκτης στην θέση «Δέση», σε μια περιοχή με πλούσια βλάστηση, καθώς και ένας νερόμυλος και δύο νεροτριβές, το πέτρινο τοξωτό κατωγέφυρο Ωραιοκάστρου αλλά και αρχαιολογικοί χώροι όπως τα ερείπια της ακρόπολης Ωραιοκάστρου, τα ερείπια μονής και ναϋδρίου και προϊστορικοί ταφικοί τύμβοι και οικιστικά λείψανα που χρονολογούνται από την Ύστερη Χαλκοκρατία έως την Ελληνιστική περίοδο, που φανερώνουν την σημασία της περιοχής κατά την αρχαιότητα. Από τον λόφο που βρίσκονται τα ερείπια της ακρόπολης Ωραιοκάστρου (θέση «Κάστρο») υπάρχει πανοραμική θέα προς τον καταρράκτη και όλη την γύρω περιοχή, μέχρι και τους επιβλητικούς ορεινούς όγκους της Τύμφης.


Παρακάλαμος

ΠΑΡΑΚΑΛΑΜΟΣ ΠΩΓΩΝΙΟΥ
Ο Παρακάλαμος είναι από τα πιο σημαντικά οικονομικά και διοικητικά κέντρα της κοιλάδας του Άνω Καλαμά.
Από το 1998 έδρα του Καποδιστριακού Δήμου Άνω Καλαμά.
Η παλαιότερη ονομασία του ήταν ΠΟΓΔΟΡΙΑΝΗ ή ΠΟΓΔΟΡΑ. Λέξη σλαβική που σημαίνει υποβούνιος τόπος.
Η μετονομασία του επί το ελληνικότερο δεν ήταν και η καλύτερη αφού αν ήθελαν να προσδιορίσουν την περιοχή θα έπρεπε να την ονομάσουν παρά τον Γόρμο και όχι παρά τον Καλαμά αφού ο παραπόταμος (Γόρμος) περνάει από το χωριό και όχι ο Καλαμάς.

Μερόπη Πωγωνίου

Πανηγύρι Μερόπης Πωγωνίου 2010 - Αργυροκαστρίτικο
.
Παλιά ονομαζόταν Ρομπάτες, μετονομάστηκε το 1928 (Δ. 1231/1928).
Πανηγύριζε στις 8 Σεπτεμβρίου - Γεννέσιον της Θεοτόκου, της Παλιουρής, ενώ τώρα πανηγυρίζει το πρώτο Σαββατοκύριακο μετά τον Δεκαπεντάυγουστο. Το χωριό έχει κεντρική εκκλησίοα της Γέννησης της Θεοτόκου και παρεκλήσια τα παρακάτω:
  • Παναγιά
  • Μεταμόρφωση του Σωτήρος
  • Αγία Παρασκευή
  • Άγιος Νικόλαος
  • Προφήτης Ηλίας

Ριάχοβο

Το παράξενο αυτό όνομα στα σλαβικά σημαίνει «ο τόπος με τις καρυδιές».
Χαρακτηριστικά και αξιοθέατα στοιχεία του χωριού αποτελούν το τζαμί που χτίστηκε ανατολικά στην περιοχή, γνωστή ως σήμερα σαν Μετζίτια, καθώς και η τοποθεσία Ντουβρίτσι στην οποία πραγματοποιούνται πανηγύρια και διάφορες εκδηλώσεις τους θερινούς μήνες. Εκεί υπάρχει και το γνωστό κιόσκι με τις βρύσες.

Ρεπετίστα

Το χωριό Ρεπετίστα χτισμένο αμφιθεατρικά πάνω σε ένα μικρό λόφο, σε υψόμετρο 400 μ. έχει σήμερα μαζί με την Παηδονιά 151 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 2001. Γύρω του απλώνεται ο γόνιμος κάμπος του Άνω Καλαμά, που τον διασχίζουν τρία ποτάμια, ο Γορμός, η Λιμπούστα και ο Καλαμάς. Για πολλά χρόνια το χωριό αυτό ήταν μαζί με την Παϊδονιά, συνοικισμός του Παρακαλάμου και δεν έχει αυτόνομη πορεία.
Είναι όμως ξεχωριστή η γραφική του θέση πάνω στο λοφάκι στα πόδια του οποίου απλώνεται ο κάμπος και οι παραπόταμοι του Καλαμά.


ΡΕΠΕΤΙΣΤΑ


Η ΡΕΠΕΤΙΣΤΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΜΟΝΗ ΣΩΣΙΝΟΥ
Η ΜΙΚΡΗ ΠΛΑΤΕΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΧΙΟΝΙΣΜΕΝΗ
Η ΜΙΚΡΗ ΠΛΑΤΕΙΑ ΤΗΝ ΑΝΟΙΞΗ
ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ
ΠΛΑΤΕΙΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ
Ο ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΧΙΟΝΙΣΜΕΝΟΣ

ΠΛΑΤΕΙΑ ΡΕΠΕΤΙΣΤΑΣ

Στρατίνιστα



Η Στρατίνιστα είναι χτισμένη σε υψόμετρο 670 μ., και έχει πληθυσμό σύμφωνα με την απογραφή του 2001, 87 κατοίκους. Ονομαστό είναι το πωγωνίσιο γλέντι που γίνεται συο πανηγύρι κάθε καλοκαίρι. Αξιόλογο είναι το Λαογραφικό Μουσείο του χωριού, όπου εκτίθονται παραδοσιακά και λαογραφικά αντικείμενα που αποτυπώνουν τον καθημερινό τρόπο ζωής των κατοίκων της περιοχής τα παλαιότερα χρόνια.
ΑΠΟΨΗ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ ΣΤΡΑΤΙΝΙΣΤΑ
ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΣΤΡΑΤΙΝΙΣΤΑΣ
ΚΑΜΠΑΝΑΡΙΟ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΣΤΡΑΤΙΝΙΣΤΑΣ
ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΣΤΡΑΤΙΝΙΣΤΑΣ
ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΣΤΡΑΤΙΝΙΣΤΑΣ
ΑΓΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΣΤΡΑΤΙΝΙΣΤΑΣ
ΕΙΚΟΝΟΣΤΑΣΙ ΣΤΗΝ ΕΙΣΟΔΟ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΙΝΙΣΤΑΣ

Ψηλόκαστρο

Το Ψηλόκαστρο είναι χτισμένο μιά καταπράσινη πλαγιά, στη δυτική πλευρά του Κασσιδιάρη, σε υψόμετρο 570 μ., και έχει σύμφωνα με την απογραφή του 2001, 41 κατοίκους, στην πραγματικότητα όμως είναι πολύ λιγότεροι. Όπως σε όλα τα χωριά του Πωγωνίου έτσι και δω μετά το τέλος του πολέμου, τα χρόνια που ακολούθησαν ήταν πολύ δύσκολα, οι κάτοικοι άρχισαν μαζικά να φεύγουν για τα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας μας και το εξωτερικό. Ξακουστό σε όλη την περιοχή είναι το πανηγύρι του χωριού στο ειδικά διαμορφωμένο χώρο, κάθε καλοκαίρι. ΤΜΗΜΑ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ

ΠΑΝΗΓΥΡΙ ΨΗΛΟΚΑΣΤΡΟΥ 2008

Ποντικάτες

Η κοινότητα «Ποντικάται», με μοναδικό συνοικισμό και έδρα, το συνοικισμό «Ποντικάται», αναγνωρίστηκε, αρχικά, με την ονομασία «Ποντικάτες» όπως και ο συνοικισμός. Αργότερα, στις 16 Οκτωβρίου 1940, καθιερώθηκε ο τύπος «Ποντικάται» ως το επίσημο όνομα του συνοικισμού και της κοινότητας.→Σε οθωμανικό κατάστιχο στα 1431, που μας διασώζει ο H. Inaldik, μνημονεύεται το χωριό Bondicati.
Η κοινότητα Ποντικάτες αναφέρεται στο «Χρονικόν των Τσαραπλανών».
Ο Π. Αραβαντινός και ο Ι. Λαμπρίδης γράφουν το όνομα του χωριού Ποντικάταις. Ο τελευταίος σημειώνει, ότι η πληθυντική ονομασία του μαρτυρεί «…την κατά πατριάς διαίρεσιν των λαών εκείνων κατά τον μεσαίωνα και ακολούθως και των κατά συνοικίας επομένως κατοικίαν αυτών…». Υποδηλώνει, δηλαδή, το τοπωνύμιο, σύμφωνα με τον Ι. Λαμπρίδη, χώρο κατοικίας ομώνυμης πατριάς ή φυλής (τσέτας).
Ο Ευ. Π. Παγούνης χρησιμοποιεί τον τύπο Ποντικάτες.
Ποντικάτες= ο τόπος της φάρας του Ποντίκη, κατά τον Σπ. Στούπη, ο οποίος μας πληροφορεί, επίσης, πως «…οικογένεια αρχοντική με το όνομα Ποντίκη υπήρχε στα Γιάννενα και συνέδραμε για την ίδρυση της Μονής Αγίου Κωνσταντίνου και Ελένης που βρίσκονταν κοντά στα Τσαραπλανά…».
Ο Αθ. Παπαχαρίσης θεωρεί, πως η λέξη Ποντικάτες δηλώνει τους απογόνους κάποιου Ποντίκη αρχικά και στη συνέχεια τον τόπο, που αυτοί κατοικούσαν, δηλαδή μετατράπηκε σε τοπωνύμιο.
Κατά τον Στ. Μπέττη, η ονομασία του χωριού έχει «…ρίζα ελληνική (Ποντίκης)…», δηλαδή το χωριό είναι ο τόπος της οικογένειας του Ποντίκη.
Ο Π. Παλούκας υποστηρίζει, ότι κατ’ άλλους πιθανολογείται, ως ισχυρότερη εκδοχή, πως η ονομασία οφείλεται στο ότι «…οι πρώτοι ή κατοπινοί απ’ αυτούς κάτοικοι του χωριού κατάγονταν από την περιοχή του ΠΟΝΤΟΥ…», ενώ καταγράφει και τις εκδοχές πως η ονομασία προέρχεται από το «Ποντίφηξ», ή από την αρχαιοελληνική λέξη «Πόντος», εξαιτίας συγκεκριμένων όμβριων υδάτων στην περιοχή, που αποτελούν, κατά κάποιο τρόπο, λίμνη.
Ο Κ. Ευ. Οικονόμου γράφει το όνομα του χωριού Ποντικάτι, το και το θεωρεί κυριώνυμο, αποδιδόμενο στο επώνυμο Ποντίκης, Πόντικας και την αλβανική κατάληξη –ati «…δηλωτική των μελών μιας οικογένειας…».


Πληθυσμιακή εξέλιξη
1913 Ποντικάτες 413 1961 Ποντικάται 170
1920 Ποντικάτες 344 1971 Ποντικάται 52
1928 Ποντικάτες 343 1981 Ποντικάται 95
1940 Ποντικάται 283 1991 Ποντικάται 115
1951 Ποντικάται 194 2001 Ποντικάται 36
http://www.delvinaki.gr/Efimerides/1171361187343/16.pdf

Οι Ποντικάτες είναι χτισμένες σε μικρή απόσταση από τα Ελληνοαλβανικά σύνορα, δίπλα στο πανέμορφο δάσος της Μπούνας, έχουν πληθυσμό 36 κατοίκους (απογραφή 2001).
ΒΡΥΣΗ ΣΤΟ ΔΑΣΟΣ ΤΗΣ ΜΠΟΥΝΑΣ
ΔΑΣΟΣ ΤΗΣ ΜΠΟΥΝΑΣ
Δείτε επίσης
ΠΩΓΩΝΙΑΝΗ, Γεωγραφία-Ιστορία-Αξιοθέατα
Προβολή εικόνας πλήρους μεγέθους

Η Πωγωνιανή ή αλλιώς Βοστίνα, όπως είναι το παλαιό της όνομα, είναι ένα ακριτικό χωριό σε απόσταση 64χλμ. από τα Ιωάννινα, χτισμένο σε υψόμετρο 740μ. στο όρος Μπόζοβο. Βρίσκεται 15 χλμ βορειοδυτικά του Δελβινακίου, κοντά στα σύνορα με την Αλβανία.Σύμφωνα με την απογραφή του 2001 ο πληθυσμός ανέρχεται στους 583 κατοίκους.
Ιστορία
Αρχιεπισκοπή της Ηπείρου, της οποίας η ίδρυση αποδίδεται στον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο τον Πωγωνάτο (668-685). Τα όριά της δεν είναι γνωστά, διατηρήθηκε όμως επί αιώνες και ο Μητροπολίτης Αθηνών Μελέτιος (1661-1714) στο βιβλίο του Γεωγραφία παλαιά και νέα αναφέρει ότι "τα χωριά της Πωγωνιανής έχουσι θρόνον αρχιεπισκόπου". Στα τέλη του 1774 οι συνθήκες που επικρατούσαν στην περιοχή από την ληστρική δράση των Αλβανών οδήγησαν στην μεταφορά της έδρας της αρχιεπισκοπής στο Βουκουρέστι. Το 1834 ιδρύθηκε η Μητρόπολη Βελλάς και Πωγωνιανής και αργότερα η περιοχή συγχωνεύθηκε εκκλησιαστικώς με άλλες. Κατά τον Τρύφονα Ευαγγελίδη στην Μονή Μολυβδοσκεπάστου λειτουργούσε σχολείο τον 17ο αιώνα.

Οικοτροφείο
Από τις αρχές του περασμένου αιώνα, όταν η Πωγωνιανή ήταν το κεφαλοχώρι της περιοχής, πολλά παιδιά από φτωχές οικογένειες έρχονταν να φοιτήσουν στα σχολεία του χωριού, διαμένοντας στο οικοτροφείο. Παρότι σήμερα το χωριό έχει σχεδόν ερημωθεί, το οικοτροφείο συνεχίζει να επιτελεί το λειτούργημά του στεγάζοντας τα παιδιά από τη Βόρεια Ήπειρο. Παράλληλα αποτελεί μία καλή λύση μπρος στο φάσμα της ανεργίας που αντιμετωπίζουν οι ντόπιοι κάτοικοι.

Η Πωγωνιανή σήμερα, η άλλοτε έδρα της επαρχίας Πωγωνίου, αποτελεί μέρος της Διευρυμένης Κοινότητας Πωγωνιανής. Η Διευρυμένη Κοινότητα Πωγωνιανής αποτελείται από τα χωριά Πωγωνιανή, Δολό, Δρυμάδες, Στραβοσκιάδι.

Στην Πωγωνιανή αξίζει κανείς να επισκεφτεί:
Το πολύ ενδιαφέρον Λαογραφικό Μουσείο Πωγωνίου - Δερόπολης
Τη μεγάλων διαστάσεων εκκλησία του Αγ. Νικολάου (1873) με το περίτεχνο ξυλόγλυπτο τέμπλο της
Τα πυκνά δάση της γύρω περιοχής, τα οποία προσελκύουν πολλούς κυνηγούς, αλλά και φυσιολάτρες.
ΝΟΜΟΣ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ
Ορεινά Δημοτικά και Κοινοτικά Διαμερίσματα
Κοινότητα Πωγωνιανής - Κ.Δ. Πωγωνιανής

Πωγωνιανή (Βοστίνα)


Πρώτη εγκατάσταση
Είναι δύσκολο να καθοριστεί η πρώτη εγκατάσταση των κατοίκων στην περιοχή, γιατί λείπουν παντελώς μαρτυρίες.

Μαυρόπουλο, Ορεινό

Χρυσόδουλη




Η Χρυσόδουλη Πωγωνίου, είναι χωριό του Νομού Ιωαννίνων. Ανήκει διοικητικά στο δημοτικό διαμέρισμα Μαυροπούλου του Δήμο Δελβινακίου και γεωγραφικά στην περιοχή της Δρινουπόλεως. Η κτηνοτροφία αποτελεί την βασική δραστηριότητα των λιγοστών κατοίκων, 22 με βάση την απογραφή του 2001.Η θέση του χωριού είναι πανοραμική βλέποντας τον κάμπο της Δρόπολης. Η ονομασία του όπως φαινεται σε οθωμανικό κατάστιχο στα 1431, που μας διασώζει ο H. Inalcik, μνημονεύεται το χωριό Hristozali. Χρυσόδουλη ονομάζει το χωριό ο Αθ. Ψαλίδας. Ο Π. Αραβαντινός αναφέρει χωριό με το όνομα Χρυσόδαλη, στη "διοίκησιν" Αργυροκάστρου. Το χωριό δεν αναφέρεται από τον Ι. Λαμπρίδη. Κατά τον Σπ. Στούπη το όνομα Χρυσόδουλη "…πιθανότατα σχετίζεται με τον φεουδαρχισμό και άλλοτε ελέγετο Χριστόδουλοι=δούλοι του Χριστού, δηλαδή, δουλοπάροικοι που ανήκαν σε μονή ή εκκλησίες…". Αλλού ο ίδιος σημειώνει, ότι στα βυζαντινά χρόνια, οι κτήτορες μονών, αυτοκράτορες ή γαιοκτήμονες, "επροίκιζαν" τις μονές με δουλοπάροικους, οι οποίοι εργάζονταν στα κτήματα των μοναστηριών, ενώ "…Μερικοί μάλιστα, έφεραν και χαρακτήρα ιεράς αποστολής, όπως: Άγιος Δούλος, Χριστού Δούλαι, απ' όπου προφανώς και το τοπικό μας Χρυσόδουλοι κατά παραφθορά…". Ο Κ. Ευ. Οικονόμου εκτιμά ως άγνωστη την αιτία, που δημιούργησε το όνομα του χωριού, το οποίο θεωρεί "…κυριώνυμο από το προσωπωνύμιο Χρυσόδουλη που είναι σύνθετο από το επίθετο χρυσός και το ουσιαστικό δούλη…".
Χωριό που κρατούσε τα ηνία κατά την περίοδο της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Είχε έδρα ο Αγάς και το σπίτι (ερείπια)του σώζεται μέχρι σήμερα. Στο χωριό διέμεναν μόνο Μουσουλμάνοι Το τζαμί το οποίο άρχισε να πέφτει και στην συνέχεια γκρεμίστηκε το 1953 και στη συνέχεια σε διπλανό τόπο χτίστηκε το Δημοτικό Σχολείο . και οι δε σημερινοί κάτοικοι είναι όλοι έποικοι απο χωριά της Δερόπολης. Είχε Κατά τον εμφύλιο πόλεμο πολλοί Μουσουλμάνοι πήραν τον δρόμο για την Πόλη όπου ζουν σήμερα πουλώντας την περιουσία τους σε κάποιους Έλληνες έναντι ελαχίστων χρημάτων ή τροφών, ζωοτροφών πολλοί δε όμως από αυτούς διάλεξαν να μείνουν στο χωριό και να ζήσουν ως Χριστιανοί.Δεν είχε κτηματολόγιο και όλη η περιοχή ονμαζόταν ΣΙΕΧΗ πιθανόν αναφερόταν στο όνομα του Οθωμανού που διοικούσε το χωριό και γενικά όλη την ευρύτερη περιοχή. Όπως καταλαβαίνει κανείς στο χωριό αυτό εγκαταστάθηκαν οικογένειες φτωχές αλλά και οικογένειες που θέλησαν να συνεχίσουν τα των οθωμανών . Δηλαδή καταπάτησαν περιουσίες δια της βίας έδιωξαν μουσουλμάνους που ήθελαν να παραμείνουν στο χωριό και οι οποίοι θα αφομοιώνονταν πήραν τις περιουσίες των και έγινε ο φόβος και τρόμος των υπολοίπων. Κατοικούσαν στα σπίτια που για κείνη την περίοδο ήταν παλάτια. τρίπατα με υπογεια και αποθήκες σιτηρών τα οποία σώζονται μέχρι σήμερα. Βρέθηκαν οικογένειες απο το διπλανό χωριό να διεκδικούν την μισή έκταση με το πρόσχημα ότι τα αγόρασαν απο τους Τούρκους ιδιοκτήτες. Σήμερα τέσσερα σπίτια συνεχίζουν να ζούν απο την περίοδο της Τουρκοκρατίας και ορισμένων τα ερείπια δείχνουν ακόμη την ακμή του χωριού.Αναφέρεται ότι την περίοδο της Βυζαντινής αυτοκρατορίας υπήρχαν πολά μοναστήρια και εκκλησίες εξ ου και το τραγούδι " Χρυσή χρυσή χρυσόδουλη με 3000 σπίτια με 15 εκκλησιές και 60 μοναστήρια",γεγονός που αποδεικνύεται και απο τα βακούφικα χωράφια που υπάρχουν. Υπάρχουν ερείπια στον κάμπο και διάσπαρτασε άλλες περιοχές που δεν δικαιολογείται απο τον πληθυσμό του χωριού. Πρέπει να υπήρχαν ακόμη δύο συνοικισμοί η καλύβες που ζούσαν οι Γύφτοι, ό ένας πρέπει να ήταν στην Μαρούδα- Αγιο Παντελεήμονα και ο άλλος στο Κούλε Μάτσε. Οι Γύφτοι περι το 1910-15 ´εφυγαν και μετοίκησαν στον Παρακάλαμο όπου ζούν μέχρι σήμερα. Σώζονται μέχρι σήμερα πετρόχτιστες βρύσες και κομάτια απο γκαλντερίμια που οδηγούσαν στους νερόμυλους της περιοχής. Συνορεύει με τα χωριά Μαυρόπουλο και Αργυροχώρι.Το 1923 κατά την αποχώρηση των μουσουλμανικών οικογενειών μετοίκησαν οι παρακάτω οικογένειες απο τα χωριά της Δρινούπολης.
Νίκα από το χωριό Ζερβάτες, Τσιώνη Αθανάσιου απο το χωριό Βραχογοραντζή , Τσιώνη Χρήστου απο το χωριό Βραχογοραντζή , Τσιώνη Κων/νου απο το χωριό Βραχογοραντζή , Λιάκου Κων/νου απο το χωριό Κακαβιά , Λιάκου Δημήτριου απο το χωριό Κακαβιά , Χούτα Δημήτριου από το χωριό Πέπελη , Ζήζη Αθανάσιου , Μπότα Ιωάννη απο την Μπόντριστα , Νούση Μιχαήλ απο τον Αγιο Νικόλαο , Μποζιάρη Χαράλαμπου απο το Ζάβροχο , Γκόγκου απο το χωριό , Κώστα Μυλωνά , Βασίλειου Λίτου , Χρήστου Οικονομίδη , Θεοφάνη Οικονομίδη , Κόντη Γεώργιου , Σακκελαρίου Θεοφάνη , Αχιλλέα Τριαντάφυλλου , Σπυρίδωνα Μίαρη ,
Πριν τον εμφύλιο είχαν παραμείνει στο χωριό πολλοι μουσουλμάνοι που πολλοί έγιναν χριστιανοί και ζούνε μέχρι σήμερα οι απόγονοι των. Κατα τον εμφύλιο ορισμένοι από αυτούς μετοίκησαν στην Αλβανία , Πολωνία, Κωνπολη και σε άλλα μέρη της Ελλάδος. Οι γεροντότεροι ενθυμούνται και αφηγούνται τα ονόματα των . Ο μοναδικός που έζησε και πέθανε ως μουσουλμάνος ήταν ο γέρο Σαντίκ (Ενταφιάστηκε κάτω από την Εκκλησία του Αγ. Κων/νου)που ζούσε μαζί με την Μαρία Ρουμπή . Η οποία μετά τον θάνατό της δώρησε στην εκκλησία το σπίτι της και όλη την περιουσία της. Σήμερα το σπίτι της έχει ανακαινιστεί και χρησιμοποιείται για τις ανάγκες της εκκλησίας. Πριν από λίγα χρόνια γύρισε απο την Τασκένδη ο χωριανός Αγουσης που είχε παντρευτεί Σύζυγο απο την Πωγωνιανή και πούλησε την περιουσία του . Ακόμη υπάρχουν ονομασίες στις περιουσίες των π.χ στου Ισσένη ,Μαρέμη ,Ρουστέμη, Ζεγκιο, Κιαμήλ και άλλα πολλά. Οι παππούδες μιλούσαν για νοικοκύρηδες ανθρώπους και όχι τυχοδιώκτες . Επίσης μας λέγανε για μια κατάρα που αφησαν αυτοί που εκδιωχτηκαν δηλ " όπως φεύγουμε τώρα χωρίς τίποτα μαζί μας , έτσι να φεύγετε και σεις που μας κυνηγάτε ενώ δεν σας έχουμε κάνει κάτι μόνο και μόνο για να μας πάρετε τις περιουσίες. Δυστυχώς όλα εκεί στο χωριό μένουν και περιμένουν . Σε λίγο μόνο φαντάσματα θα μένουν και μάλλον θα πιάσει τόπο η κατάρα. Ο εμφύλιος έδωσε την χαριστική βολή. πόσοι χαθήκανε στον πόλεμο και πόσοι έφυγαν άλλοι για την Ρουμανία , Πολωνία, Ρωσσία. Κάποια κορίτσια παντρευτηκαν και πηγαν προς την Πρέβεζα, κάποιοι δεν έχουν δώσει σημεία ζωής. Ορισμένοι είχαν επικοινωνία μέχρι το 1975 και ρωτούσαν να μάθουν .
Κάθε χρόνο 40 ημέρες μετά το πάσχα είναι η γιορτή της ανάληψης του Κυρίου,το χωριό γιορτάζει και διοργανώνει πανηγύρι στο εξωκκλήσι του ΑΓΙΟΝΕΡΙΟΥ.

Στον οικισμό Χρυσόδουλης ο επισκέπτης μπορεί να πιεί από την πηγή στα θεμέλια της εκκλησίας της "Αναλήψεως" το αγιονέρι που δεν στερεύει ποτέ. Στον οικισμό Ζαβρόχου υπάρχει το Λαογραφικό Μουσείο όπου εκτίθενται παραδοσιακά και λαογραφικά αντικείμενα που αποτυπώνουν τον καθημερινό τρόπο ζωής των κατοίκων της περιοχής τα παλαιότερα χρόνια, ο ναός της Αγίας Αναστασίας (με οικοδομικά λείψανα και ευρήματα ρωμαϊκών χρόνων) και το υπαίθριο πολιτιστικό κέντρο (πέτρινο) όπου φιλοξενούνται πολιτιστικού χαρακτήρα εκδηλώσεις, και κοντά στον οικισμό υπάρχουν οι πηγές ‘Ρογοτών’ και ο αναπαλαιωμένος νερόμυλος.

Νεοχώριον

Κτίσματα, Νεοχώριον

ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΚΤΙΣΜΑΤΑ - ΝΕΟΧΟΡΙΟΥ
Το ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, τον ξενώνα (τηλ. 26570 51122) καθώς και ερείπια της αρχαίας πόλης Ατιντάνιας.

Αρχαία πόλη Αντιντάνειας
Η αρχαία πόλη της Αντιντάνιας βρίσκεται στη θέση "Καστρί" (ή Μαγούλα) και είναι το σημαντικότερο αρχαιολογικό μνημείο που σώζεται στην περιοχή. Είναι η δεύτερη πιο παλαιά πόλη της Ηπείρου από αρχαιότατων χρόνων και ο επισκέπτης μπορεί να δει ένα αρχαίο πολιτισμό ο οποίος αποτυπώνεται στα λείψανα του αρχαίου κάστρου, των αρχαίων τάφων αγνώστου χρονολογικής τοποθέτησης και των κτιρίων που σώζονται μέχρι σήμερα. Οι κάτοικοι της περιοχής αυτής αναφέρονται από το Θουκυδίδη ως σύμμαχοι των Μολοσσών και στη συνέχεια των Ρωμαίων. Στο βορειότερο άκρο του λόφου όπου εκτείνονται τα σύγχρονα Κτίσματα και πίσω από το δημοτικό σχολείο υπάρχουν ίχνη αρχαίων θεμελίων. Στην περιοχή όπου βρίσκεται η εκκλησία του Αγίου Νικολάου υπάρχει οχυρωμένη ακρόπολη. Στη βόρεια πλευρά της ακρόπολης ανακαλύφθηκαν τα θεμέλια μεγάλου ελληνιστικού οικοδομήματος, το οποίο ακολουθεί τον τύπο των μεγάλων ελληνιστικών οικιών. Τα λείψανα του αρχαίου κάστρου και τα ερείπια των άλλων κτισμάτων βοηθούν τον επισκέπτη να προσεγγίσει τον αρχαίο πολιτισμό της περιοχής.


Τα Κτίσματα (Αρίνιστα) είναι χτισμένα κοντά στα σύνορα και το φυλάκιο Κακαβιάς, έχουν πληθυσμό 354 κατοίκους (απογραφή του 2001). Ωραία είναι η αμφιθεατρική θέα προς τη Δερόπολη, από την μεγάλη πλατεία του χωριού, όπου γίνεται το ονομαστό πανηγύρι κάθε καλοκαίρι. Εδώ έχει τις ρίζες του το πολυφωνικό τραγούδι.
ΚΤΙΣΜΑΤΑ
ΑΠΟΨΗ ΤΟΥ ΧΩΡΙΟΥ
ΧΟΡΕΥΤΙΚΑ ΜΕ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΕΣ ΣΤΟΛΕΣ ΣΤΑ ΚΤΙΣΜΑΤΑ
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΤΙΣΜΑΤΩΝ
Οδοιπορικό στις Ποντικάτες Πωγωνίου 14 Αυγούστου 2012

Μαυροβούνι

Σε μικρή απόσταση από τα Άνω Ραβένια και σε υψόμετρο 800μ., συναντά κανείς το πιο μικρό χωριό,το μπαλκόνι του Δήμου, το Μαυροβούνι. Το όνομα του χωριού προέρχεται από την σύνθεση του επιθέτου «μαύρος» και του ουσιαστικού «βουνό». Αυτό μπορεί επίσης να θεωρηθεί και ως μετάφραση της τουρκικής λέξης Karadag, «kara=μαύρος και dag=βουνό».  Παλιότερα ήταν ένα από τα 46 χωριά του Ζαγορίου και στην τωρινή του θέση χτίστηκε μετά το 1706, όταν ο απόγονος του αρνήθρισκου Ισαήμ Αληζότ Πασάς -όπως αναφέρει ο ιστορικός Λαμπρίδης- "επέρασε δια πυρός και μαχαίρας τους κατοίκους του Μαυροβουνίου, για να αρπάξει την ευφορότατην πεδιάδα...". Αυτό συμπίπτει και με την προφορική παράδοση. 
Πριν το 1900 το χωριό διατηρούσε σχολείο, όπως και άλλα χωριά της περιοχής. Το 1928 χτίστηκε το σημερινό σχολείο, το οποίο προπολεμικά είχε πάνω από 40 μαθητές. Παλαιότερα και μέχρι το 1970 οι κάτοικοι ασχολούνταν με την γεωργία και την κτηνοτροφία. Στον εμφύλιο, λόγω της στρατηγικής θέσης του χωριού, έγιναν σκληρές μάχες τα Χριστούγεννα του 1947 με πολλά θύματα από τον Εθνικό και Δημοκρατικό Στρατό. Μετά την κατοχή οι κάτοικοι μαζικά εγκατέλειψαν τις πατρογονικές τους εστίες παρασυρόμενοι από το γενικό κλίμα μετανάστευσης. Σήμερα οι κάτοικοι λιγοστεύουν τους χειμερινούς μήνες και αυξάνονται τους καλοκαιρινούς. Με τους παραθεριστές που έρχονται να περάσουν ευχάριστες στιγμές σε έναν ιδανικό τόπο.  Οι λιγοστοί κάτοικοι στο παραδοσιακό καφενείο σε καλωσορίζουν προσφέροντας σου σπιτικά γλυκά και τσίπουρο. Από τον Προφήτη Ηλία, την κεντρική εκκλησία, που χτίστηκε το 1747, αγναντεύεις όλες τις κορυφές της Πίνδου, την θρυλική Γκραμπάλα, το Καλπάκι και τον Κασιδιάρη.
Πηγαίνοντας πάντα βόρεια περνάς μέσα από ένα μεγάλο και πυκνό δάσος βελανιδιάς. Μέσα σε αυτό βρίσκουν καταφύγιο πολλά είδη της άγριας πανίδας της περιοχής όπως λύκοι, αγριογούρουνα, λαγοί, αλεπούδες, κουνάβια, σκίουροι και πολλά είδη πουλιών.

(κείμενα Ν.Κατσένης)

Μαυρονόρος

Το Μαυρονόρος χτισμένο στις ανατολικές πλαγιές του Κασσιδιάρη, έχει πληθυσμο 137 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 2001.
ΠΛΑΤΕΙΑ ΜΑΥΡΟΝΟΡΟΥΣ
ΤΟ ΜΑΥΡΟΝΟΡΟΣ ΧΙΟΝΙΣΜΕΝΟ

Μαυρόπουλο


ΤΟ ΤΕΛΩΝΕΙΟ ΚΑΚΑΒΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΥΛΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

 Το Μαυρόπουλο είναι χτισμένο λίγα μέτρα πριν την Ελληνοαλβανική μεθόριο σε υψόμετρο 600 μ., έχει 70 κατοίκους (απογραφή 2001).

Νεγράδες




Οι Νεγράδες χτισμένες σε υψόμετρο 680 μ., έχουν πληθυσμό 126 κατοίκους (απογραφή 2001).
ΑΓΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΝΕΓΡΑΔΩΝ

Ξηρόβαλτο

Μια  τόση  δα  κουκκίδα  στο χάρτη  της  Ηπείρου.  Ένα  από  τα  40  χωριά  της  επαρχίας  Πωγωνίου  Ιωαννίνων. Ανήκει  στον  Δήμο  Πωγωνίου.    Απέχει  68 χιλ.  από  τα  Γιάννινα,  14  χιλ. από   την  Πωγωνιανή και 2,5 χιλ. από  την  οριοθετική  γραμμή  Ελλάδας -  Αλβανίας. Είναι   κτισμένο   αμφιθεατρικά,  σε  υψόμετρο   800 μ.   Γύρω   του   αγναντεύει   τα  χωριά Ορεινό,  Ποντικάτες  και Αργυροχώρι. 
Picture



+

Η  Εκκλησία  του  Αγίου Νικολάου

Picture
.
   Ο  Άγιος  Νικόλαος είναι η κεντρική εκκλησία  του χωριού. Είναι κτισμένη σε  ρυθμό βασιλικής με μεγάλο χαγιάτι στο μπροστινό μέρος, όπως οι περισσότερες εκκλησίες στο Πωγώνι.  Βρίσκεται στην βορειοανατολική πλευρά του χωριού.  Μπροστά της απλώνεται η μεγάλη πλατεία με τις  γέρικες βελανιδιές, όπου γίνονται  και  τα πανηγύρια. Στον ίδιο χώρο που είναι σήμερα κτισμένη η Εκκλησία υπήρχε κάποιο παλαιό Μοναστήρι ή Εκκλησάκι. Ένα σημαντικό στοιχείο που μαρτυρά την ύπαρξή του  είναι η πρόσφατη σχετικά αποκάλυψη μιας τοξωτής πόρτας, η οποία από την μέσα πλευρά της εκκλησίας δεν φαίνεται, δηλαδή υπάρχει κανονικός τοίχος.
   Το καμπαναριό και εξωτερική τοξωτή είσοδος έγιναν μεταγενέστερα, το 1888 και 1915 αντίστοιχα.

  
Picture
Στην Εκκλησία μας υπάρχουν κειμήλια, βιβλία, εικόνες, ευαγγέλιο, εξαπτέρυγα, Επιτάφιος, Άγιο Δισκοπότηρο, στέγανα γάμου, τα οποία είναι αφιερώματα από ξενιτεμένους συγχωριανούς μας.

.Αφιερώματα ταξιδεμένων Ξηροβαλτινών

Picture


.Ο Άγιος Νικόλαος ο Μυρεών, σπάνια εικόνα του 1850 περίπου.

Picture

Η  Εκκλησία  της  Παναγιάς

Picture
   Η Παναγία η Παλαιοχωρίτισσα, όπως  είναι  γνωστή η εκκλησία αυτή, κτιστηκε το 1963 πάνω στα ερείπια του παλαιού ναού του Παλαιοχωρίου (έτσι ονομάζονταν  το  χωριό όπου κατοικούσαν  οι πρόγονοί μας στην προηγούμενη τοποθεσία του, δηλαδή μέχρι το 1700 περίπου). Γιορτάζει στις 8 Σεπτεμβρίου, στα Γεννέθλια της Θεοτόκου.  Ανακαινίστηκε το 2000 με  δαπάνες των  απανταχού Ξηροβαλτινών.


H  Τοποθεσία  "Νόσιω"

Picture
Πρόκειται για τα ερείπια πλεον μεγάλου πέτρινου αρχοντικού που καταστράφηκε στα τέλη του 19ου αι. Η ιδιοκτήτριά του Αθανασία (Νόσιω) Μπούντρη  πέθανε άκληρη. Ο χώρος είναι απροσπέλαστος από την πυκνή βλάστηση, αποτελεί όμως ακόμη σημείο αναφοράς  για τους κατοίκους του χωριού.

Το Σχολείο

Picture
Το κτίριο του σχολείου κτίστηκε το 1913 με κοινη δαπάνη των απανταχού Ξηροβαλτινών. Το σχολείο εξυπηρετούσε τα χωριά Ορεινό και Ξηρόβαλτο μέχρι το 1970 που έκλεισε οριστικά. την χρονιά αυτή το σχολείο είχε 4 μαθητές.

Ο Κάμπος  Ξηροβάλτου - Ορεινού - Ποντικατών

Picture
Το   μαγευτικό   χειμερινό  τοπίο  του   Κάμπου   μας,   παράδεισος   για  τους   κυνηγούς   όλης της  χώρας  και  τους  φυσιολάτρες.    (Φωτο  Αντ.  Γεωργιάδης 2011)
πηγή


▼ Οι παρακάτω προβολές δεν εμφανίζονται σε Smartphones και Tablets

Μετακινηθείτε προς τα κάτω με τη ροδέλα του ποντικιού, για να δειτε όλα τα περιεχόμενα